FAQ

Voor wie zijn de beveiligde computers bedoeld?

De beveiligde computers zijn bedoeld voor mensen met een onderzoeksbelang. Dat kan een persoonlijk onderzoeksbelang zijn, bijvoorbeeld als u een nakomeling bent en familieonderzoek wilt doen. Ook als u een algemeen historisch of wetenschappelijk onderzoeksbelang heeft, kunt u een plek reserveren.

Waarom kan ik dit niet thuis bekijken?

Eind 2024 besloot de Minister van OCW dat het gedigitaliseerde CABR niet online werd geplaatst. Wel onderschreef hij het belang dat dat dit archief digitaal beschikbaar zou worden gesteld, waarna het traject startte voor een wetswijziging om dit mogelijk te maken. De Raad van State heeft eind 2025 advies uitgebracht over de wetswijziging. Het wetvoorstel dient nog te worden behandeld in de Tweede en Eerste Kamer, voordat het in werking kan treden.

N.B. Als journalisten hiernaar vragen: De wetswijziging valt onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van OCW. Voor vragen hierover verwijzen we door naar woordvoering OCW.

Kan ik ook de papieren archieven inzien?

Het papieren CABR is alleen in te zien bij het Nationaal Archief in Den Haag. Daarin kunnen wij geen uitzonderingen maken. Op dit moment is ongeveer een derde van het archief gedigitaliseerd en digitaal doorzoekbaar via de tijdelijke voorziening. Op www.oorlogvoorderechter.nl kunt u per onderzochte persoon zien of de dossiers -of een gedeelte daarvan- al is gedigitaliseerd. Ook kunt u via deze website aan aanvraag indienen om een papieren dossier in te zien.

Mag ik de stukken fotograferen of kopiëren?

Vanwege privacywetgeving zijn er extra regels voor het volledig doorzoeken van de digitale CABR-dossiers. Zo mogen er geen foto's gemaakt worden van de documenten. Een telefoon of camera mag daarom niet mee de studiezaal in. U kunt wel aantekeningen maken op een laptop of met potlood en papier. Hetzelfde geldt ook voor de papieren dossiers.

Moet ik familie zijn om het CABR te kijken?

Dat is niet nodig. Voorwaarde voor inzage is dat u een onderzoeksbelang heeft, dat kan zijn vanwege familieonderzoek, wetenschappelijk onderzoek of journalistiek onderzoek. U kunt dat aangeven tijdens uw bezoek.

Ik heb een naam gevonden in het CABR. Betekent dat dat hij/zij/x fout is?

Als iemand voorkomt op de namenlijst van het CABR betekent dat dat hij of zij is onderzocht in het kader van de Bijzondere rechtspleging. Wat de uitkomst van dit onderzoek was moet blijken uit het dossier. Niet iedereen kwam voor een rechter, werd veroordeeld of werd terecht beschuldigd.

Mag ik iemand meebrengen?

Het is toegestaan om één persoon mee te brengen.

Wat is het CABR?

Binnen de bijzondere rechtspleging werden personen onderzocht en berecht die verdacht werden van samenwerken -collaboratie- met de Duitse bezetter. Hiervoor werkten honderden instellingen samen. Ze legden allemaal hun eigen archief aan. De bijzondere rechtspleging werd begin jaren '50 afgerond en de archieven werden toen samengevoegd in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). Het CABR is 3,8 kilometer lang.

Wat kan ik vinden in de dossiers?

Het gaat met name om scans van dossiers van personen die voor een rechtbank zijn verschenen. De zaken van deze personen zijn behandeld door een van de Bijzondere Gerechtshoven, de Tribunalen en/of de Bijzondere Raad van Cassatie. In de komende jaren vullen we dit aan met nieuw gedigitaliseerde dossiers.

In het digitale CABR kunt u integraal zoeken, bijvoorbeeld op begrip, locatie of naam. Zo kunt u ook zoeken naar Joodse onderduikers en verzetsdeelnemers die het slachtoffer zijn geworden van verraad.

Hoeveel van het CABR zit er nu in de tijdelijke voorziening? Wanneer is het compleet?

Nog niet alles is gedigitaliseerd. We zijn hier nog tot in 2027 mee bezig. Op dit moment kunt u zoeken in ongeveer een derde van de ruim 30 miljoen pagina's.